donderdag 22 mei 2014

Lezen: De kermis van Gravezuid



Ondergetekende is een stadskind. Dat op vakanties wel eens in een dorpje vertoeft. En dat dan meteen enorm idyllisch en nastrevenswaardig vindt. Wat wil je: in de zomer en op vakantie. Ergens weet ze wel dat ze er zelf niet zal aarden. Ze heeft drukte nodig, afwisseling. En vooral: nieuwe mensen. Maar het ons kent ons gevoel van een dorp lijkt haar uiteindelijk toch ook wel weer erg knus.

In dergelijke gevallen van misplaatste romantiek en nostalgie is het goed een boek te lezen dat de kleine kantjes van het dorpsleven te kijk zet. En de eenzaamheid in een schijnbaar hechte gemeenschap scherp verwoordt. De kermis van Gravezuid is zo'n boek: raak, confronterend en tot nadenken stemmend: zo lezen we het graag.

Net als het door ons eerder bejubelde Notwithstanding is dit een bundel korte verhalen over de inwoners van een dorp. Maar dit keer dus niet gezellig en romantisch, maar behoorlijk verontrustend. Hannah van Wieringen kent haar vak: en hoe! Elk verhaal heeft een eigen toon, een eigen aanpak die telkens weer verbaast: wat een inlevingsvermogen.

Zo kruipen we even  in de huid van verveelde hangjongeren, leven we mee met een uitgebluste vrouw van vijftig en volgen de hersenkronkels van een schrijver in wording. Ook het portret  van de rijke inwijkeling (die er toch niet inkomt) is raak, net als het verhaal over een oude man die plots zijn huis verkoopt.

Kortom: geen pastelkleuren in dit boek, maar harde tinten. Vloekend en botsend. Boeiend om te lezen en tot nadenken stemmend. Er is slechts één nadeel: dit boekje is te dun!

NB. de flaptekst zit er trouwens helemaal naast: deze vlag dekt de lading niet. Dus laat u niet misleiden: gewoon lezen dit boek (als u tegen een stootje kunt, tenminste!)

PS. Wij herlezen nu In de naam van de Roos: een megadikke pil, dus het duurt vast een hele tijd voor we ons weer melden!


woensdag 14 mei 2014

Lezen: Oorlog en terpentijn


Dat Oorlog en Terpentijn een fantastisch boek is, weet ondertussen zowat iedereen. We hoeven ons dus in onderstaand blogbericht niet uit te sloven in superlatieven, want qua lof en jubel is alles ondertussen al wel gezegd. Prima! Dan kan ik me volledig concentreren op de discussies die we voerden in de leesclub. Want bij het genot van een glaasje schuimwijn en heerlijke hapjes, kwam er namelijk heel wat boeiends ter sprake.

Lieux de mémoire

Het boek zit vol mooie gedachten over herinneren en vergeten. Velen van ons vonden het fijn om te lezen hoe voorwerpen van vroeger plots een andere lading kregen, toen de auteur de achtergrond ervan kende. Hoe je herinneringen toch toch een beetje kunt doorgeven en overplanten: een wandeling door Gent is voor Hertmans niet meer hetzelfde als voorheen, nu hij weet waar zijn opa heeft gewandeld en wat hij daar heeft meegemaakt.  En we konden ons zijn schaamtegevoel wel voorstellen toen hij besefte hoe achteloos hij eens met relicten uit een betekenisvol verleden is om gegaan. 

Geldt dat ook niet een beetje voor onszelf? Waarom hebben we niet beter opgelet toen onze grootouders over hun verleden vertelden? Wat hebben we zo gemist aan mooie verhalen? Want voor ons als kinderen ging het allemaal te traag, en waren de verhalen te ver van ons bed. Nu we zelf een gezin hebbben vragen we ons echter af: hoe hebben onze grootouders de oorlog beleefd? Hoe sloegen zij zich door tegenslag? Wat motiveerde hen om ten strijde te trekken of juist niets te doen? Het is soms zo gemakkelijk om jaren later vanuit een comfortabele zetel te oordelen over anderen, maar op het moment zelf was het vast niet eenvoudig om duidelijke keuzes te maken. Hoe zat het nu echt? 

Maar in vele gevallen is het nu te laat om het te vragen...

Roman of documentaire?

Het mijmeren over de herinneringen van onze grootouders riep natuurlijk meteen de onontkoombare vraag op of dit nu een roman of een historische studie is. Gek genoeg hadden de historici in het gezelschap daar nog het minste moeilijkheden mee. Dat niet alles honderd procent zo is gegaan, vonden we niet zo erg. Uit discussies in Vlaamse kranten de afgelopen weken, blijkt echter dat een deel van het publiek dat wel belangrijk vindt. Een krant deed het boek zelfs als bedrog af, maar zover zouden wij niet gaan. Want je zou het zelfde verwijt toch ook aan Knausgard kunnen maken, niet?

Natuurlijk vermoedden we wel dat aan een aantal zeer mooie, romantische passages een scheut extra vioolklanken is toegevoegd. Maar dat maakt er ook een beter verhaal van, en is het niet dat wat een goed boek uiteindelijk moet doen: ons raken en ontroeren?

Emotionele intelligentie

De grootvader in het boek heeft heel wat meegemaakt, maar deelt zijn emoties amper met zijn omgeving, gehard als hij is door een levenlang werken en strijden. Ondergetekende zag daarbij duidelijk parallellen met Stoner, een minder sympathiek personage misschien, maar ook iemand die zijn ware gevoelens niet aan de omgeving toont. De opa in dit boek bleef altijd keurig in het pak (ook op het strand) en huilde enkel als niemand het zag. Later ging dat mis en werd hij zelfs even in de psychiatrie opgenomen. Het naschilderen van grootste werken en het schrijven een dagboek waren de enige wegen om emoties  te kunnen uiten. Net als Stoner bereikte hij noch met zijn schrijven noch met zijn kunst de top. Hij bleef een marginale figuur, letterlijk aan de zijlijn. Beiden zijn doorzetters, mannen met een harde kop die niet opgeven.  Zonder daarover echt gefrustreerd te zijn trouwens.

Maar helaas, we stonden alleen in deze bespiegeling. En dus namen we maar een slok thee, knabbelden op een volgend koekje en luisterden verder.

Vrouwen met karakter?

Want de discussie ging ondertussen over de vrouwen in het boek. De moederfiguur wordt zwaar aangezet, ten nadele van de echtgenote. Toch is ook zij een tragische figuur. Haar man was namelijk stapelverliefd op haar zus, maar toen die stierf aan de Spaanse griep, werd zij als vervanger naar het altaar gestuurd. Een "oplossing" die waarschijnlijk vaker werd ingeroepen in de tijd. Geen huwelijk uit liefde dus, en aanvankelijk voor niemand een pretje. Toch waren we benieuwd hoe de schijnbaar grote genegenheid tussen die twee uiteindelijk is gegroeid. Maar het boek geeft daarop geen antwoord, en Gabrielle blijft op de achtergrond, zoals ze dat in haar leven ook is gebleven.

Evenmin horen we hoe het gezin door de tweede wereldoorlog kwam, en hoe hun dagelijkse strijd tegen de armoede verder verliep. Een thema waar ik sinds het lezen van het Pauperparadijs toch en erg in geïnteresseerd ben.

De rauwe schets van het leven in de beluiken voor 1914 biedt echter al een uniek kijkje in het leven van de gewone mens. Ontdaan van romantiek, somber maar soms ook humoristisch. Dat bijna hopeloze begin zet je ook aan het denken; als de opa uit het boek niet in dienst was gegaan, als hij in de oorlog geen Engels en Frans had geleerd, had hij zich nooit zo sterk kunnen ontwikkelen als nu was gebeurd. Heeft elk nadeel dan ook z'n voordeel?

Kortom

Een prachtig boek, met mooie zinnen, die je aansporen om af en toe ook eens iets hardop te lezen alleen maar om te genieten van de klanken. Bijzonder, deze mix van poëzie en documentaire. En dus geen wonder dat het zoveel mensen heeft kunnen boeien. U vast ook?!

zaterdag 10 mei 2014

Doen: geef oude verhalen een nieuwe draai!



In De bruidskist neemt Kate Mosse telkens een oude sage of legende als uitgangspunt. Vervolgens gaat ze met dat verhaal aan de slag. Ze verplaatst het naar onze tijd, situeert het in haar eigen geboortedorp, of ze beslist het verhaal eens vanuit een ander standpunt te benaderen. Dat moet leuk zijn om te doen, dachten wij, en dus gingen we aan de slag.

Met enige fierheid presenteren wij u derhalve: de magische verhalenverkenner. Door ons vakkundig ingekleurd, maar ook in zwart-witversie werkt hij prima!




Zoon en dochter hebben het principe uitgetest. Roodkapje was ons slachtoffer. Op basis van een ferme zwaai aan ons rad van magie, vertelde de zoon vervolgens een spannend verhaal met de wolf als hoofdpersoon. Héél gemeen en griezelig.



De dochter mixte op romantische wijze het verhaal van Roodkapje met de lotgevallen van Sneeuwwitje. Hier at de wolf een stuk van de appel, en viel de prins uiteindelijk als een blok voor Roodkapje. Sneeuwwitje wist na heel wat hindernissen de jager te strikken, terwijl de dwergen dan maar de koekjes naar oma brachten.



Kortom: volop jolijt op een koude en regenachtige zaterdagmorgen! Wil u ook aan de slag? Dan mag u de verkenner gerust gebruiken. Knip 'm hier:




Meer vertelpret is te vinden in deze fijne handleiding van Sheherazade (met heel veel leuke verteloefeningen). En natuurlijk is ook de blog van verteller Babboes steevast een bron van inspiratie.

En volgende week? Dan gaan we aan de slag met Oorlog en Terpentijn van Stefan Hertmans.

donderdag 8 mei 2014

Zoeken: een magisch voorwerp



Als u nu dacht dat ik een toverstaf zou opdiepen
Een boek vol vreemde recepten
Of een vliegensvlugge bezemsteel
Dan bent u vast teleurgesteld

Maar ja, dat soort magische voorwerpen
Komen helemaal niet voor in de wonderlijke verhalen van Kate Mosse
Voor haar kunnen doodgewone voorwerpen magisch zijn
Een buskaartje bijvoorbeeld of een broche

Voorwerpen waarop personen, tijden en omstandigheden
Een stempel hebben gedrukt
Een indruk hebben nagelaten
En die ons dus verbinden met wat er eens was

Neem nu deze ridder
Hij draagt een stukje van mijn vader in zich
(hij was het die 'm voor me meebracht)
En hij was getuige van urenlang studeren en zwoegen
(want hij stond in elk huis op mijn bureau)
En als ik eens geen zin had om te blokken
Dan kneep hij eens een oogje toe
Net zoals mijn vader ook kon doen

Zo houdt deze magische ridder
Nog altijd
Dag en nacht de wacht
Stil en plechtig

Zou hij zich 's nachts soms eens uitrekken?

zondag 4 mei 2014

Lezen: De bruidskist van Kate Mosse



Op donkere avonden, als de zon onder ging en enkel het vuur nog licht en warmte gaf, vertelden de ouderlingen verhalen. Hun rimpels vervaagden, hun ogen schitterden en hun publiek luisterde ademloos toe.  Spannende vertellingen waren het,  vol betoverende overgangen tussen de wereld van de levenden en die van de doden. Lang verdwenen zielen keerden erin terug om te spoken, om wraak te nemen of juist om te waarschuwen. De grens tussen onze wereld en de hunne is op sommige momenten immers flinterdun. Zo dun, dat je de schimmen bijna kan voelen.

Kate Mosse nam deze sagen en legenden als uitgangspunt voor een bijzondere verzameling korte verhalen. In haar eigen stijl blaast ze oude vertellingen een nieuw leven in. Ze geeft hen een   eigentijdse draai en verbindt de angsten van weleer met de bekommernissen van vandaag. Iets wat ze eerder al deed in haar steengoede, maar ook vuistdikke romans als Het Labyrint en De Citadel.

Een bundel korte verhalen publiceren, was voor Mosse toch wel even durven, laat ze ons weten in haar voorwoord. Want deze vorm dwingt haar om zich te beperken tot slechts enkele personages, terwijl ze juist graag en met verve tientallen personages in haar boeken samenbrengt. Het opzetten van een korte spanningsboog was voor haar een waar leerproces.

Het leuke aan deze bundel is dat Mosse ons een kijkje achter de schermen biedt. Zo vertelt ze steeds waar ze het verhaal vandaan haalde en hoe ze het aanpaste. Bijvoorbeeld door gebeurtenissen uit haar eigen leven erin te verwerken, of door de setting lichtjes aan te passen. Soms geeft ze ook eerlijk aan waar ze is vastgelopen en wat haar uiteindelijk hielp het verhaal een goede vorm te geven. Alleen al omwille van deze unieke blik op het métier van de schrijver zou u de bundel moeten lezen.

Maar natuurlijk moet u dit boek ter hand nemen omwille van de bijzondere verhalen. Stuk voor stuk laten ze zien hoe mensen een crisis overwinnen, met hulp van gene zijde. Mysterieuze ontmoetingen met schimmen uit een ver verleden zetten hen vaak weer op het goede spoor. De meeste verhalen zijn mild van toon, maar er zitten ook een paar ouderwets griezelige spookverhalen in. Heerlijk gesitueerd in sfeervolle landhuizen of  kleine dorpjes aan ruige kusten. Verteld met klasse, zodat je ondanks de huivering toch verder leest.

Mosse verstaat de kunst om mysterieuze elementen geloofwaardig ten tonele te voeren, zonder overdreven zweverig of esotherisch te worden. Want dat had zomaar gekund en deze valkuil heeft ze vermeden. Natuurlijk zijn niet alle verhalen even sterk, en het toneelstuk op het einde vond ik echt niet goed, maar toch raad ik deze bundel graag aan. Want het opende voor mij een nieuwe wereld: die van de prachtige, mysterieuze volksverhalen. Vertellingen die het verdienen om een nieuw leven te krijgen!

Geïnspireerd door Mosse gaan we deze week op zoek naar een mysterieus voorwerp in ons eigen huis (spannend!) en zaterdag krijgt u van ons een heuse verhalenverkenner cadeau. Zo hopen we u nog extra te motiveren om deze verhalen te gaan lezen. U zal er geen spijt van krijgen!

vrijdag 2 mei 2014

Doen: je leven in kaart (wéér met printable!)


Op de kaart staat vol weetjes over kaarten en kaartenmakers. Het deeltje over de middeleeuwen doorstond niet helemaal mijn kritische toets. Maar één ding vond ik beslist inspirerend: middeleeuwse kaarten waren vaak niet bedoeld op letterlijk de weg te wijzen, maar wel om eerder spiritueel richting te geven aan een deugdzaam leven. Inclusief zonden en ander gevaar. Wijze raad in kaartformaat dus, en dat komt vandaag de dag vast ook van pas.

Dacht ik, en dus maakte ik, speciaal voor u, weer een tooltje (zo heet zoiets dan), waarmee u dan weer kunt mijmeren over uw leven. En wijze raad kunt doorgeven. O, u kunt met mijn kaartjes echt alle kanten op.

Optie 1
In navolging van één van Garfields hoofdstukken, kunt u een routekaart maken. Waarop u dan enkel de knooppunten aangeeft en het land verder niet tekent. Zo ongeveer:



Man, man, wat is er veel gebeurd tussen mijn studie en mijn dertigste! Hoge pieken en diepe dalen; gelukkig zit ik nu in kalmer vaarwater en heb ik reddingsboeien bij tegenwind tot mijn beschikking.

Optie 2:
Natuurlijk kunt u de kaartjes ook individueel nog even invullen en van commentaar voorzien. Zo noteerde de dochter op het kaartje "tegenwind": als ik op de computer wil (!), maar gelukkig bij reddingsboei het volgende:



Optie 3: (de XL-optie)
Bent u overenthousiast en beschikt u over overdreven veel tijd? Dan kunt u een heuse landkaart maken vol wijze raad aan de achterban. Met bijvoorbeeld te vermijden plekken, valleien van hoop, stromen van inspiratie. Een type kaart dat middeleeuwers zullen herkennen, en waar de makers van de prachtige atlas van de belevingswereld ook mee bezig zijn. Wij zijn bij lange niet zo professioneel als zij. En dus moet u het stellen met deze versie:




Luxe-editie
Dochter en ik vouwden er ook nog mooie doosjes voor, zodat we nog lang kunnen nakaarten!



Wil u zelf aan de slag? Dat treft, want hier kunt u het knip en kleurblad gewoon afdrukken;



Geen dank (maar hopelijk wel véél inzicht!)